Thiếu tướng tình báo Ba Trần – người chiến sĩ tình báo hiếm hoi hai lần được trao danh hiệu Anh hùng
Thiếu tướng tình báo Ba Trần là Trần Văn Danh (tên khai sinh ông là Trần Văn Bá), sinh năm 1923 trong một gia đình có truyền thống cách mạng tại vùng đất Hóc Môn, Gia Định
Ngay từ năm 12 tuổi, ông đã tham gia hoạt động bí mật khi được cha giao nhiệm vụ rải truyền đơn kêu gọi ủng hộ Đảng Cộng sản Đông Dương. Tháng 7 năm 1945, ông gia nhập tổ chức Thanh niên Cứu quốc. Trong Cách mạng Tháng Tám 1945, ông trực tiếp tham gia giành chính quyền tại Hóc Môn
Từ chiến sĩ trinh sát đến người chỉ huy tình báo
Sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, ông gia nhập Đội trinh sát Quân khu 7, chiến đấu tại miền Đông Nam Bộ. Nhờ quá trình hoạt động thực địa, ông nắm vững từng tuyến kênh rạch, con hẻm tại khu vực Sài Gòn, Chợ Lớn. Khi được kết nạp vào Đảng, ông đổi tên thành Trần Văn Danh, với bí danh Ba Trần
Năm 1949, ông nắm giữ chức vụ Tham mưu phó kiêm Trưởng ban quân báo tỉnh Thủ – Biên. Đến năm 1954 trở thành Phó Chính ủy, Bí thư Trung đoàn 556
Sau Hiệp định Genève, ông tập kết ra Bắc, được phong quân hàm thiếu tá và đào tạo chuyên sâu về tình báo
Xây dựng lại mạng lưới tình báo trong lửa đạn
Tháng 12/1960, ông được điều động trở lại miền Nam. Tại đây, dưới sự chỉ đạo của Trung ương Cục, ông được giao trọng trách giữ vai trò Trưởng ban tình báo chiến lược, sau đó là Phó Tham mưu trưởng Miền B2 phụ trách tình báo, đặc công, biệt động
Trong bối cảnh chính quyền Ngô Đình Diệm với chính sách “tố cộng, diệt cộng” đã triệt phá, bắn giết và bỏ tù hàng loạt cán bộ tình báo… đàn áp khốc liệt phong trào cách mạng, lực lượng tình báo bị tổn thất nặng nề. Ông Ba Trần đã cùng đồng đội khôi phục mạng lưới tình báo, tổ chức giải cứu nhiều cán bộ bị bắt & tái cài cắm điệp viên vào các cơ quan đầu não như: Phủ Tổng thống, Bộ Tổng tham mưu, Tòa Đại sứ Mỹ, Phủ Đặc ủy Trung ương tình báo của chính quyền Mỹ Ngụy – Việt Nam Cộng Hoà
Chiến dịch giải cứu ông Mười Hương (1963)
Trong bối cảnh hỗn loạn sau Đảo chính Ngô Đình Diệm 1963, khi bộ máy an ninh Sài Gòn rối loạn và tù nhân bị di chuyển liên tục, đồng chí Mai Chí Thọ đã ra lệnh phải giải cứu bằng được đồng chí Trần Quốc Hương (Mười Hương, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Trưởng ban An ninh T4) – một mắt xích cực kỳ quan trọng của mạng lưới tình báo nội thành
Dưới sự chỉ huy của ông Ba Trần, một kế hoạch táo bạo được triển khai giao cho Cụm A18 (sau này là H63): lợi dụng thời điểm chuyển trại từ Huế vào Sài Gòn, lực lượng nội tuyến phối hợp với tổ hành động do Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang) và Phạm Xuân Ẩn (X6) tham gia, cải trang, thả – đón tù nhân ngay giữa ban ngày mà không cần nổ súng. Chỉ trong vài giờ, mục tiêu được điệp viên X6 đưa ra khỏi khám Chí Hoà bằng xe hơi, đến ngã tư Bảy Hiền thì chuyển sang một xe taxi vỏ bọc của Cụm A18 đang chờ sẵn, vượt qua hàng loạt các trạm kiểm soát dày đặc và an toàn về đến căn cứ Củ Chi rồi di chuyển tiếp đến khu căn cứ Bời Lời (Trảng Bàng, Tây Ninh)
Qua đó bảo toàn một “bộ não chiến lược”, ngăn chặn nguy cơ sụp đổ dây chuyền của toàn bộ hệ thống tình báo cách mạng tại miền Nam
Tình báo hành động – nghệ thuật chiến tranh đặc biệt
Ba Trần là người phát triển tư tưởng “tình báo hành động” – kết hợp tình báo với đặc công, biệt động để luồn sâu, đánh hiểm, phá vỡ thế trận của địch
Dấu ấn của ông và các cán bộ tình báo nội thành là đã khai thác rất nhiều thông tin tối mật của địch như các kế hoạch: Maccarr, Hackin, Mcnamara, bình định nông thôn, Việt Nam hóa chiến tranh và các âm mưu chuyển hướng chiến lược của cơ quan đầu não CIA Mỹ, chính quyền Sài Gòn, cơ quan đặc phủ trung ương tình báo VNCH… kịp thời báo cáo cho Bộ Tư lệnh Miền, Trung ương Cục và Trung ương Đảng tại Hà Nội có những chủ trương, quyết sách đúng đắn làm tan rã các âm mưu, thủ đoạn chiến tranh của địch. Năm 1965, quân Mỹ và chư hầu tổ chức trận càn Jonhson City vào Bắc Tây Ninh với quy mô lớn chưa từng có: 45.000 quân, 775 xe tăng, thiết giáp, 160 máy bay các loại cùng 2 sư đoàn, 3 lữ đoàn… Nhờ công tác tình báo chính xác, nắm chắc kế hoạch và âm mưu địch, Trung ương Cục đã chỉ đạo dời tránh an toàn căn cứ địa, bày bố trận địa đập tan mưu đồ của địch một cách thảm hại khi vừa đặt chân vào căn cứ Tây Ninh
Những chiến công chấn động
Kho bom Tuy Hạ (1972)
– Phá hủy hàng chục kho bom, đạn
– Tiêu diệt hàng chục nghìn tấn vũ khí
– Gây thiệt hại nặng nề cho quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn
Kho xăng Nhà Bè (1973)
– Gây chấn động dư luận quốc tế
– Làm tê liệt nguồn nhiên liệu chiến tranh của địch
Chiến trường Campuchia (1970)
Trong thế bị bao vây hai mặt, ông đề xuất chiến thuật dùng lực lượng tinh nhuệ:
– Thành lập các đơn vị đặc công kết hợp tình báo
– Đập tan quân Lon Nol
– Khôi phục tuyến tiếp vận chiến lược
Hiệp định Paris được ký kết tháng 3 năm 1973, ông được cử làm Phó trưởng Đoàn đại biểu Quân sự Chính phủ cách mạng miền Nam Việt Nam trong Ban Liên hiệp Quân sự bốn bên ở Trại Đa-vít Tân Sơn Nhất thực thi Hiệp định Pa-ri. Đại diện cho Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Trại Davis khu vực sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất là trung tướng Trần Văn Trà, Trưởng đoàn và các phó trưởng đoàn gồm đại tá Võ Đông Giang, đại tá Đặng Văn Thu (Đoàn Huyện), đại tá Trần Quốc Minh (chính là ông Ba Trần, Phó trưởng đoàn kiêm Trưởng tiểu ban hai bên) cùng các ủy viên như Nguyễn Văn Sĩ, Nguyễn Văn Hoàn, Dương Đình Thảo, Nguyễn Văn Tòng, Nguyễn Văn Tư…
Hôm xuống sân bay, CIA soi rất kỹ các thành viên của đoàn, ông Ba lấy tên Trần Quốc Minh. Chúng nhận ra ngay đó là trùm tình báo Ba Trần, do trực giác nhạy bén của người lính tình báo, ông Ba đã thông báo để tổ chức kịp đưa ngay vợ con ông đang ở Sài Gòn vào thẳng căn cứ, suýt chút nữa thì chúng bắt được vợ con ông ngay giữa lòng Sài Gòn. Dù bị CIA nhận diện, ông vẫn kịp thời bảo vệ an toàn cho gia đình và tổ chức, giữ vững mạng lưới an ninh tình báo
Đến Chiến dịch Phước Long, ông lại được giao nhiệm vụ chỉ huy trận đánh chiếm núi Bà Đen ở Tây Ninh, một trung tâm viễn thông chiến lược quốc tế, thu tin mã thám và là điểm chỉ đường cho B52 cùng các loại máy bay của địch. Lực lượng do ông chỉ huy còn thu hút hỏa lực của Lữ đoàn Biệt kích dù 81 của ngụy, kiềm chế Sư đoàn 25 bộ binh ngụy; ngăn chặn không cho địch yểm trợ Phước Long khi ta tiến công. Chiến dịch Phước Long là chiến dịch mà lần đầu tiên ta giải phóng hoàn toàn một tỉnh, lại ở ngay gần Sài Gòn, qua đó thăm dò chiến lược khả năng của quân ngụy và giúp ta phát hiện rằng Mỹ không dám đưa can thiệp trở lại Việt Nam
Chiến dịch Hồ Chí Minh
Trong chiến dịch lịch sử năm 1975, ông Ba Trần được giao nhiệm vụ đặc biệt là chỉ huy lực lượng đặc công – biệt động. Phải chiếm giữ và bảo vệ bằng được 16 cây cầu trọng yếu dẫn vào Sài Gòn và ngăn chặn không cho Quân lực Việt Nam Cộng hòa phá hoại những mục tiêu quan trọng như: Đài phát thanh, kho xăng, nhà máy điện, nhà máy cấp nước, kho tàng, hồ sơ lưu trữ. Giữ vững những cây cầu Rạch Chiếc, Bình Lợi, Bình Triệu… tạo điều kiện cho đại quân tiến vào nội đô nhanh chóng
Đồng thời, lực lượng tình báo còn góp phần quan trọng trong việc tác động đến nội bộ chính quyền Sài Gòn & hỗ trợ việc Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, tránh đổ máu không cần thiết
Phong tướng trong đêm lịch sử
Gần một giờ đêm 30 tháng 4 năm 1975, ngay lúc Sài Gòn vừa được giải phóng, ông Phạm Hùng – Bí thư Trung ương Cục miền Nam đã công bố quyết định của Đảng và Nhà nước trong trường hợp đặc biệt: phong Đại tá Trần Văn Danh hàm Thiếu tướng, nhận nhiệm vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản thành phố về an ninh quốc phòng kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh thành phố Sài Gòn – Gia Định. Một phần thưởng vô cùng xứng đáng cho một quân nhân với những cống hiến tuyệt vời trong thời khắc lịch sử đó của đất nước
Đây là trường hợp đặc biệt được phong tướng ngay trong thời khắc lịch sử
Người tướng trên mặt trận kinh tế
Sau chiến tranh, ông tiếp tục cống hiến trong thời bình. Năm 1978, ông Ba Trần được giao trọng trách phó chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh dưới thời bí thư thành ủy Võ Văn Kiệt (Sáu Dân). Trong một lần nghiên cứu hồ sơ quy hoạch cũ của chế độ VNCH, ông Ba Trần thấy có đề án khảo sát làm nhà máy thủy điện ở khu vực Trị An, hạ lưu sông Đồng Nai. Tình hình thiếu điện ở thành phố lúc đó cho sản xuất và sinh hoạt rất trầm trọng. Ông Ba Trần đã đề xuất phương án khảo sát làm nhà máy thủy điện ở đây để giải quyết điện năng không chỉ cho thành phố mà còn cho cả vùng Đông Nam bộ. Ông Sáu Dân và tập thể thành ủy tán thành đề xuất này của ông Ba Trần, dự án khảo sát nhanh chóng được thông qua. Vậy là ở tuổi 60, ông thôi chức phó chủ tịch UBND TP, được bổ nhiệm làm thứ trưởng Bộ Năng lượng, Chỉ huy trưởng Công trình xây dựng thủy điện Trị An, ngày đêm vượt qua bao khó khăn, thiếu thốn thi công công trình. Từng ký gạo, từng gói mỳ, từng ký thịt, ký cá được nhân dân thành phố chia sẻ với những người thợ xây dựng ở công trường theo tiếng gọi của người chỉ huy tài ba cả trong chiến đấu và trong công cuộc xây dựng phát triển đất nước
– Công suất 400MW
– Đưa tổ máy phát điện sớm hơn kế hoạch 1,5 năm
Năm 1990 khi công trình hoàn thành, ông Ba Trần được Nhà nước vinh dự trao tặng danh hiệu Anh hùng lao động. ông Sáu Dân đã ôm hôn ông Ba Trần ngày trao danh hiệu anh hùng lao động cho ông, người ta đã nhìn thấy những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên cả hai khuôn mặt, không khác gì thời khắc họ ôm nhau ở sở chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh hơn 15 năm trước khi nghe tin tổng thống Dương Văn Minh đọc tuyên bố đầu hàng vô điều kiện trên đài phát thanh
Mười chín năm sau, vào tháng 1/2022, ông Ba Trần đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu AHLLVTND. Tuy có muộn, nhưng những đóng góp to lớn của ông trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã được Đảng và Nhà nước ghi công.
Ông là chiến sĩ tình báo hiếm hoi hai lần được phong Anh hùng trên cả hai mặt trận: quân sự và kinh tế, mãi mãi là người anh hùng sống trong lòng dân, một cuộc đời gắn liền với chiến tranh và hòa bình, với những quyết định mang tầm chiến lược, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc Việt Nam và mọi người sẽ nhớ đến ông, người lính bộ đội cụ Hồ hai lần được tuyên dương Anh Hùng
2212 Viet Nam