“M” | KỲ 1: CÂY MÓNG NGỰA – CHIẾN TRƯỜNG QUẢNG TRỊ

SERIES KÝ ỨC CHIẾN TRƯỜNG – NHỮNG NĂM THÁNG ĐỎ LỬA !

Ký ức người lính Đặc công Đặng Trung Nghĩa

Ngày 17/3, tôi tình cờ nhìn thấy một tấm ảnh về cây móng ngựa – còn gọi là cây vòi voi – được đăng trên mạng xã hội. Hình ảnh ấy bất chợt gợi lại trong tôi những ký ức sâu sắc về những tháng ngày gian khổ trên chiến trường Quảng Trị năm xưa

Sau chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, quân Mỹ mở các cuộc tấn công đáp trả dữ dội. Trên tuyến Đường 9, chúng triển khai tới 12 tiểu đoàn nhằm chốt chặn toàn bộ khu vực. Khi đó, tiểu đoàn D33 Đặc Công của chúng tôi đang thực hiện nhiệm vụ “Cơm Bắc – Giặc Nam”, nhưng không thể rút về hậu cứ Vĩnh Linh. Đơn vị bị cô lập hoàn toàn phía trong Đường 9

Suốt 6 tháng ròng rã, chúng tôi không có gạo, không muối, không thực phẩm. Cái đói hành hạ từng người lính. Đêm ngủ, tôi chỉ mơ thấy được ăn cơm. Không còn cách nào khác, chúng tôi phải vào rừng sâu khu vực Hải Lăng, đào củ mài, mót sắn trên những rẫy bỏ hoang của đồng bào Vân Kiều du canh du cư. Có những đồng chí chưa kịp đào được củ đã kiệt sức, gục chết ngay bên miệng hố

Bất cứ thứ gì trong rừng có thể ăn được, theo chỉ dẫn của đồng bào Vân Kiều, chúng tôi đều cố gắng đưa vào bụng để cầm cự. Những loại lá có vị chua thường không độc, còn nấm có màu sắc sặc sỡ thì phải tránh xa. Không có muối, anh em phải đốt cỏ tranh lấy tro, hòa với nước có vị chát để thay muối

Cá dưới các con suối thuộc hệ thống sông Cam Lộ và Ba Lòng rất nhiều. Có lần đơn vị dùng bộc phá, bắt được một con cá vược nặng hơn 10 kg. Khi anh em đang mổ cá dưới suối, trực thăng Mỹ bay thấp sát ngọn cây phát hiện. Ngay lập tức, chúng xả đại liên, phóng rốc-két, rồi gọi pháo từ các cứ điểm Tà Cơn, Dốc Miếu, cùng pháo từ Hạm đội 7 ngoài biển bắn vào

Sau trận đó, hơn 20 đồng chí hy sinh. Những người bị thương nằm trên đồi kêu khóc suốt đêm, đến gần sáng thì lần lượt tắt thở. Tôi may mắn sống sót vì chạy lên bãi ngô của đồng bào Vân Kiều; còn những người nấp dưới suối hay gốc cây đều không qua khỏi

Cây móng ngựa (hay cây vòi voi) – là loài mọc ven suối, thân cao to, có thể cao hơn 1 mét, trông giống rau dớn. Chúng tôi lấy phần thân (vòi) đem luộc ăn. Phần củ có hình giống móng ngựa thì phải cho thêm tro than vào luộc hơn 5 giờ mới ăn được, thay cơm, vị giống như củ chuối

Sau 6 tháng, đơn vị mới thoát ra được hậu cứ. Lúc ấy, anh em được ăn “vô tiêu chuẩn”. Nhưng có người vì quá thèm cơm, đã tự nấu và ăn hết một bát gạo “B52” (loại bát sắt lớn, chứa khoảng 4 lạng gạo). Ăn xong, do bội thực, cơ thể không tiêu hóa được, đã tử vong – một cái chết vô cùng đau xót

Ngoài những hy sinh trong chiến đấu, còn rất nhiều cái chết khác: chết vì sốt rét ác tính (hầu như ai cũng mắc), chết vì bom tọa độ, bom B52 rải thảm, chết vì phục kích, vướng mìn, và nhiều loại bệnh tật khác

Khi đồng đội ngã xuống, không có quan tài, không bia mộ. Liệt sĩ được bọc tạm trong túi nilon, hoặc thậm chí không có gì. Người lính đặc công khi hy sinh, thân mình vẫn còn dính đầy bùn đất, tro than do ngụy trang. Chỉ với chiếc dao găm và xẻng bộ binh, chúng tôi không thể đào nổi một ngôi mộ tử tế. Nhiều khi chỉ kịp phủ vài cành lá, vài hòn đá

Có những trường hợp chôn tối hôm trước, sáng hôm sau quay lại thì thi thể đã bị thú rừng ăn mất, chỉ còn vài mẩu xương. Có người bị nước lũ cuốn trôi. Nếu không thể thu hồi thi thể trong chiến đấu, lính Mỹ thường gom lại, quẳng xuống hố bom rồi lấp đất sơ sài

Đơn vị D33 Đặc Công của chúng tôi đã được phong tặng 3 danh hiệu Anh hùng. Quân số ban đầu khoảng 600 người, nhưng tổng số hy sinh lên tới 1.800 người, bởi sau mỗi trận đánh, lực lượng lại được bổ sung

Trong trận đánh vào cứ điểm lính thủy đánh bộ Mỹ tại Vĩnh Đại – Gio Linh (tháng 7/1967), tổ bộc phá của tôi gồm 5 người thì 4 đồng chí đã hy sinh: Phán, Diệu, Mì, Minh. Chỉ còn mình tôi sống sót

Đó là những gì chúng tôi, những người lính trên chiến trường đã trải qua

Ký ức người lính Đặc công Đặng Trung Nghĩa